Una idea que fa son camin

Setze oras manca un quart e i a ja de mond d’arribats. A l’ entorn de Joan Claret, cap dels catalans de Tolosa, Felip Carbona, President de l’ Institut d’ Estudis Occitans teniá convèrsa ambe Xavier Bada, sos-president del CAOC Catalan e lo curat Jòrdi Passerat. Arribèt sul pic lo Maurette, conegut coma lo lop blanc sus l’ internet; Joan-Jacme Delmàs nacionalista de primièra borra, secretari del CAOC Occitan; una jove estudianta-ensenhaira en catalan; tres de l’ associacion de las Mondinas; un dels fogals rurals; Joan Pau Becvort, President de l’ IEO 31; Gilabert Mercadièr, responsable de l’ ensenhament de l’ occitan a l’ acadèmia de Tolosa; Alem Surre-Garcia, cargat de mission per la cultura occitana al Conselh Regional Miègjorn-Pirenèus e plan d'autres Catalans per se recampar e discutir de la proposicion d’ ensajar d’ organizar un Congrès occitano-catalan. Atal poirián mòstrar al mond la realitat primièra d’ aquelas culturas.
 
Es una idèa! E vos prometi que sabiá parlar lo tipe. En catalan, parlèt de nòstra cultura, de sa relitat, sa modernitat, “la teni al pus naut nivèl...”  Rapelèt cossí los catalans e los occitans son ligats istoricament e culturalament, qu’èra ora de se trigossar e de far quicòm. Mai que mai, nos diguèt que lo govèrn de la Generalitat de Catalonha èra prèst a promòure aquel congrès, que caliá véser pr’aquò los politics de totas las regions occitanas; las crambas de comèrç de cada costats son informadas e d’ acòrdi, tanben lo govèrn d’ Andòrra. Pensar deman ensem-ble de tot biais, ambe totas tendéncias confondudas.

 “Uèi, mai d’un centenat de personas sabon que sèm ençà a se contar. La fòrça culturala dels nòstres paises redonda endacòm mai, es urgent d'o far...”

 Aquel congrès se debanariá, per l’ an 2000, dins las capitalas  occitanas e catalanas e abordariá divèrses domenis.
 1: Lenga, Ensenhament, Creacion literària.
 2: Istòria.
 3: Teatre, Cinèma, Musica, Dança e Arts plasticas.
 4: Recèrca, Desvolopament, Arquitectura.
 5 Economia, Cultura e mejans de comunicacion.
 6 Excursionisme,Torisme e Connexion del País.
 7 Relacions institucionalas.
 8 Projeccion basica de la societat occitano-catalana del sègle XXI.

 Macarèl quin programa! Lo Delmàs fringolheja coma un peis, Maurette a ja d’idèas pel cap per far ligason intentament entre nosautres. Vaquí que torna sul pic lo fantasmatic “Arc Mediterranèu”, aprenèm qu’ un president del limosin parlava d’un Estat ????

 “Aqueste congrès es pas fait sonque pels intellòs, mas per totis” ,va nos diguèt lo secretari del CAOC catalan. Aquel òme, parla plan l’ occitan, expliquèt per de que èra lo moment, "Los catalans son  observators, avem vist un càmbiament de la mentalitat francesa, la vergonha de parlar l’ occitan sembla darrièr...”  Nos parlèt d’ Euròpa, de novèlas nacions qu’an recampat lor independéncia,” me sembla important que i ajan lo Felibritge, las calandretas... Las ligasons oficialas passaràn per las institucions e la Generalitat de catalonha publicarà los actes.”  Macarèl quin abarrejadís!

 Carbona prenguèt la paraula. ”Ara que lo congrès es definit, cal èsser concrèts. Pensi qu’a Tolosa podèm trapar “Lenga, Edicions, Relacions institucionalas.”  Ai, macarèl, te lo vesi venir... Becvòrt precisèt lo ròtle que deviá tenir la comuna sus aquel afar, expliquèt qu'un rencontre s’èra fait ambe lo conse de Tolosa, Dominique Baudis, Marc Censi, Pèire Puel e d’ autres convidats  al Capitòli o se tenguèt una publicacion de Fèlix Castan, que durèt una ora e mièja, sul tèma : ”L’Occitanie parle d’Avenir. Pour une Internationale des Capitales.”
 
Se'n seguiguèt una parladissa agradanta, questions-responsas, entre eles, qu’aquò fa pas pro mal. Ajustèt qu’aquela idèa de Congrès seriá dicutida vertadièrament al nòstre congrès de l’ IEO que se debanarà probable lo 1, 2 e 3 de mai a Tolosa. Un angèl passèt.
 
Lo Claret faguèt una intervencion per demandar qu’un burèu se fasquèsse, a paritat, per menar tot aquò.” Cal mostrar als occitans las riquesas culturalas, qu'un Max Roquèta es de la valor del Nobel...”  S’ escampilhèt sus un florilègi que te prometi...”Cal far pro viste la tièra de las associacions que vòlon se margar amb nosautres...”

 Lo Joan-Jacme Delmàs, que ne manca pas una, remetèt lo president del Lemosin sus  la taula, “A d’ argent...” çò ditz. Per el, es la causa primièra. Cresi tanben que i a mai qu’aquò d’important ca que la. Totis los nacionalistas son de paranoiacs, an páur de tot, de l’anglés, d’internet, d’aquela mondializacion ; e lo francés ? ”Lo Joan Bonnefon, director d’ antena de Radiò-França-Peirigòrd es prèst a jogar lo ròtle d’ un relais amb son filat”.

 Per Carbona, cal donar lo poder e la responsabilitat de l’ organisacion als politics. Ieu cresi qu’aquela idèa es un marrit afar : los politics an pas competéncia totes sols per decidir per nosautres en matèria de cultura. Claret tanpauc èra pas d’ acòrdi, rapelèt que sèm pas qu’un grop de trabalh, “cal agir en professionals de la cultura”. Mercadièr demandèt quin seriá lo ròtle de la Generalitat de Catalonha e de las associacions occitanas per se ligar amb las institucions. “A l’Euròpa i a de budgèts cresi...”

 Aquí ont ne sèm. Parlèrem tanben de las manifestacions del 20n aniversari del CAOC, de l’an 1998; dels rencontres finals del centenari de la naissença de Josèp Carbonell i Gener, de la creacion permanenta dels forum Occitano-Catalan, a Sitges. E fin finala, del XXn Aplec de Montsegur lo 20 de Junh e de la XIna Pojada al Port de Salau pel 2 d’ agost.